วิธีสร้าง "Self-Esteem" (ความภูมิใจในตัวเอง) ในวันที่โลกหมุนรอบคนเก่ง

เคยรู้สึกไหมคะว่าไม่ว่าเราจะพยายามแค่ไหน ก็ดูเหมือนจะมีคนที่เก่งกว่า สวยกว่า หรือรวยกว่าเราอยู่เสมอ? ยิ่งถ้าเกรดเฉลี่ยออกมาไม่ดี หรือไม่ได้เป็นตัวแทนโรงทำกิจกรรมอะไรเลย เราอาจจะเริ่มรู้สึกว่าตัวเอง "ไร้ค่า"

ภาวะที่ความภูมิใจในตัวเอง (Self-Esteem) ต่ำลง เป็นภัยเงียบที่ทำร้ายสุขภาพจิตเด็กไทยอย่างมาก วันนี้ครูจะพามาทำความเข้าใจว่าความภูมิใจในตัวเองที่แท้จริงคืออะไร และเราจะสร้างมันขึ้นมาใหม่ได้อย่างไร ในโลกที่ดูเหมือนจะตัดสินคนแค่ที่ "ความสำเร็จ" ค่ะ

1. Self-Esteem ไม่ใช่การ "หลงตัวเอง"

ก่อนอื่นต้องแยกให้ออกนะคะ Self-Esteem ไม่ใช่การคิดว่า "ฉันเก่งที่สุดในโลก" (นั่นคือความหลงตัวเอง) แต่คือการรับรู้ว่า "ฉันมีคุณค่า และฉันคู่ควรกับการได้รับสิ่งดีๆ แม้ว่าฉันจะไม่สมบูรณ์แบบก็ตาม"

คนที่มี Self-Esteem ดีจะยอมรับความพ่ายแพ้ได้โดยไม่รู้สึกว่าตัวเองขยะ และพร้อมจะเริ่มใหม่ เพราะเขารู้ว่าความล้มเหลวครั้งหนึ่งไม่ได้กำหนดคุณค่าทั้งหมดของชีวิต

2. เลิกใช้ "ไม้บรรทัดของคนอื่น" มาวัดตัวเอง

ความทุกข์ส่วนใหญ่เกิดจากการที่เราเอาชีวิตจริงของเรา ไปเปรียบเทียบกับ "ภาพเบื้องหน้า" ของคนอื่นในโซเชียลมีเดีย

• Digital Detox: หากเห็นสตอรี่เพื่อนที่ดูมีความสุขเกินไปจนเราใจเสีย ลองพักจากหน้าจอ แล้วกลับมาอยู่กับสิ่งที่เรามีจริงๆ

• ทุกคนมีช่วงเวลาของตัวเอง: ดอกบัวบานในน้ำ ดอกกุหลาบบานในสวน แต่ละคนมีความถนัดและจังหวะชีวิตที่ต่างกัน อย่าเอาความเร็วของคนอื่นมาเป็นเกณฑ์วัดความสำเร็จของเราค่ะ

3. ค้นหา "ความเก่ง" ที่ไม่ได้วัดด้วยเกรด

โรงเรียนอาจจะวัดผลเราด้วยวิชาการ แต่โลกกว้างมีที่ว่างให้ความสามารถอีกนับล้าน

• Soft Skills: คุณอาจจะเป็นคนรับฟังเพื่อนเก่ง, เป็นคนทำอาหารอร่อย, เป็นคนใจเย็น, หรือเป็นคนรักสัตว์ สิ่งเหล่านี้คือ "คุณค่า" ที่ยิ่งใหญ่ไม่แพ้คะแนนวิชาเคมี

• ลองทำสิ่งใหม่: ถ้ายังไม่รู้ว่าชอบอะไร ลองไปเป็นอาสาสมัคร เรียนเต้น หรือหัดเขียนโปรแกรมดูค่ะ ยิ่งเรามีทักษะหลากหลาย เราจะยิ่งพบว่าเรามีดีกว่าที่คิด

4. เปลี่ยน "เสียงในหัว" ให้ใจดีขึ้น (Positive Self-Talk)

ลองสังเกตดูนะคะ เวลาเราทำผิด เรามักจะด่าตัวเองว่า "ทำไมโง่อย่างนี้" แต่ถ้าเป็นเพื่อนทำผิด เราจะบอกว่า "ไม่เป็นไรนะ เอาใหม่"

• Be your own best friend: จงเป็นเพื่อนสนิทของตัวเองค่ะ เมื่อทำพลาด ให้พูดกับตัวเองด้วยความเมตตาเหมือนที่พูดกับเพื่อน

• จดบันทึกความสำเร็จ: ทุกคืนก่อนนอน ให้เขียน 3 สิ่งที่เราทำสำเร็จในวันนั้น แม้จะเป็นเรื่องเล็กๆ เช่น "วันนี้ตื่นเช้าได้" หรือ "วันนี้ช่วยถือของให้แม่"

5. แวดล้อมด้วย "คนส่งเสริมพลัง" (Supportive Circle)

สังคมรอบตัวมีผลต่อ Self-Esteem มากค่ะ

• เลือกคบเพื่อน: อยู่กับเพื่อนที่มองเห็นข้อดีของเรา และเตือนเราด้วยความหวังดี ไม่ใช่คนที่คอยแต่จะบลัฟหรือกดเราให้ต่ำลงเพื่อให้ตัวเองดูดีขึ้น

• หลีกเลี่ยง Toxic People: หากใครที่คุยด้วยแล้วรู้สึกว่าพลังงานลดลง หรือรู้สึกตัวเองแย่ลง ให้พยายามเว้นระยะห่างอย่างสุภาพค่ะ

บทสรุปจากครู

ความภูมิใจในตัวเองไม่ได้สร้างได้ในข้ามคืน แต่มันคือการ "สะสม" ความเชื่อใจที่มีต่อตัวเองค่ะ เมื่อนักเรียนเริ่มยอมรับและรักในสิ่งที่ตัวเองเป็น นักเรียนจะพบว่าโลกใบเดิมจะเปลี่ยนไป และนักเรียนจะมีพลังในการทำสิ่งต่างๆ ได้ดีขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ

จำไว้นะคะ "คุณมีค่า เพราะคุณคือคุณ ไม่ใช่เพราะคุณเก่งกว่าใคร" ครูเป็นกำลังใจให้นักเรียนทุกคนเห็นคุณค่าในตัวเองนะคะ