อยากเรียน "นิติศาสตร์" ต้องเตรียมตัวสอบวิชาเฉพาะกฎหมายอย่างไร เตรียมความพร้อมสู่เส้นทางนักกฎหมาย

คณะนิติศาสตร์ เป็นคณะในฝันของนักเรียนจำนวนมากที่ต้องการทำงานด้านความยุติธรรม ไม่ว่าจะเป็นผู้พิพากษา อัยการ ทนายความ หรือที่ปรึกษากฎหมาย แต่เส้นทางสู่การเป็น "ลูกรพี" นั้นไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ โดยเฉพาะการสอบเข้าในระบบ TCAS ที่มีทั้งรอบที่ใช้คะแนนกลาง (A-Level) และรอบที่ต้องสอบ "วิชาเฉพาะ" ซึ่งจัดสอบโดยมหาวิทยาลัยเอง (เช่น มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์)

คำถามที่ครูพบบ่อยคือนักเรียนมักเข้าใจผิดว่า "ต้องท่องจำประมวลกฎหมายให้ได้ทุกมาตราถึงจะสอบติด" ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้องเสียทีเดียวค่ะ วันนี้ครูจะมาไขข้อข้องใจและแนะแนววิธีเตรียมตัวสอบวิชาเฉพาะกฎหมายที่เน้น "กระบวนการคิด" มากกว่า "ความจำ" ให้แก่นักเรียนทุกคนค่ะ

1. วิชาเฉพาะนิติศาสตร์ สอบอะไรบ้าง

ข้อสอบวิชาเฉพาะทางนิติศาสตร์ (โดยเฉพาะสนามสอบตรงของธรรมศาสตร์) ไม่ได้วัดว่าใครจำมาตราได้มากกว่ากัน แต่วัดทักษะพื้นฐานที่นักกฎหมายที่ดีควรมี ซึ่งประกอบด้วย 2 ส่วนหลักดังนี้ค่ะ

ส่วนที่ 1: ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมาย (General Legal Knowledge)

ส่วนนี้จะวัดความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับระบบกฎหมายไทย รัฐธรรมนูญ กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (เรื่องบุคคล นิติกรรม สัญญา) และกฎหมายอาญาเบื้องต้น

• สิ่งที่ต้องรู้: หลักการพื้นฐาน เช่น องค์ประกอบความผิดทางอาญา ความสามารถในการทำนิติกรรมของผู้เยาว์ หรือลำดับศักดิ์ของกฎหมาย

• ข้อควรระวัง: กฎหมายมีการแก้ไขใหม่ตลอดเวลา นักเรียนต้องติดตามข่าวสารการเมืองและกฎหมายใหม่ๆ ที่เพิ่งประกาศใช้เสมอค่ะ

ส่วนที่ 2: การใช้เหตุผลทางกฎหมาย (Legal Reasoning)

นี่คือหัวใจสำคัญและเป็นส่วนที่ยากที่สุดค่ะ ข้อสอบจะให้ "ตุ๊กตา" หรือสถานการณ์สมมติมา พร้อมกับหลักกฎหมาย (ที่โจทย์กำหนดให้) แล้วให้นักเรียนวินิจฉัยว่า นาย ก. ผิดหรือไม่ หรือต้องรับผิดชอบอย่างไร

• ลักษณะโจทย์: คล้ายกับการอ่านจับใจความผสมกับตรรกศาสตร์ นักเรียนไม่ต้องจำมาตราเข้าไป แต่ต้องนำหลักการที่โจทย์ให้มา "ปรับใช้" กับเหตุการณ์ให้ถูกต้องตามตรรกะ

2. เทคนิคการเตรียมตัว: เลิกท่องจำ แล้วหันมาทำความเข้าใจ

ฝึกคิดแบบตรรกะ (Logical Thinking)

การเรียนกฎหมายคือการเรียนวิชาตรรกะรูปแบบหนึ่งค่ะ ครูแนะนำให้นักเรียนฝึกทำโจทย์แนว "การให้เหตุผล" บ่อยๆ ฝึกตั้งคำถามว่า "ทำไมกฎหมายข้อนี้ถึงบัญญัติไว้แบบนี้" เพื่อให้เข้าใจเจตนารมณ์ของกฎหมาย มากกว่าแค่จำตัวบท

อ่านข่าวและวิเคราะห์ข้อกฎหมาย

ลองหยิบข่าวอาชญากรรมหรือข่าวอุบัติเหตุในหน้าหนังสือพิมพ์มาวิเคราะห์เล่นๆ ดูค่ะว่า ใครเป็นผู้กระทำความผิด ผิดฐานอะไร และกฎหมายจะลงโทษอย่างไร การฝึกวิเคราะห์จากเรื่องจริงจะช่วยให้จดจำหลักการได้แม่นยำกว่าการอ่านตำราเรียนเพียงอย่างเดียว

ฝึกเขียนเรียงความย่อความ (Essay Writing)

ในบางสนามสอบ หรือแม้แต่การเรียนในมหาวิทยาลัย ทักษะการเขียนสำคัญมาก นักเรียนต้องฝึกเรียบเรียงความคิดให้เป็นระบบ การเขียนตอบข้อสอบกฎหมายต้องมีโครงสร้างคือ วางหลักกฎหมาย วินิจฉัย และสรุปผล หากเขียนวกไปวนมา คะแนนจะหายไปทันทีค่ะ

3. หนังสือและแหล่งข้อมูลที่ควรมี

1. หนังสือความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมายทั่วไป: หาซื้อได้ตามร้านหนังสือชั้นนำ เลือกเล่มที่เขียนโดยอาจารย์มหาวิทยาลัยหรือติวเตอร์ที่มีชื่อเสียง

2. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และ ประมวลกฎหมายอาญา: ฉบับพกพา ไม่ต้องท่องจำเลขมาตรา แต่ให้เปิดอ่านผ่านตาเพื่อให้คุ้นเคยกับภาษาเขียนของกฎหมาย (Legalese)

3. คลังข้อสอบเก่า: สิ่งนี้สำคัญที่สุด การฝึกทำข้อสอบย้อนหลังจะทำให้นักเรียนจับทางได้ว่าโจทย์มักจะหลอกตรงจุดไหน

4. รอบ A-Level ต้องเตรียมวิชาอะไรบ้าง

สำหรับมหาวิทยาลัยที่ไม่ได้เปิดสอบวิชาเฉพาะ (เช่น จุฬาฯ หรือ ม.เกษตรฯ ในรอบ 3) จะใช้คะแนนสอบกลางเป็นหลัก ซึ่งวิชาที่ค่าน้ำหนักสูงมากสำหรับนิติศาสตร์คือ:

• ภาษาไทย: เน้นการอ่านจับใจความและหลักภาษา

• สังคมศึกษา: เน้นสาระหน้าที่พลเมืองและกฎหมาย

• ภาษาอังกฤษ: สำคัญมากสำหรับการศึกษากฎหมายในระดับสูงและกฎหมายระหว่างประเทศ

• คณิตศาสตร์ (สำหรับบางรูปแบบ): เพื่อวัดทักษะตรรกะและการคิดวิเคราะห์

บทสรุปจากครู

การเตรียมตัวสอบเข้าคณะนิติศาสตร์ ไม่ใช่การแบกประมวลกฎหมายเล่มหนาๆ ไปท่องจนไม่ได้หลับไม่ได้นอนค่ะ แต่คือการฝึกฝนให้ตัวเองเป็นคน "ช่างสังเกต มีเหตุผล และรักความยุติธรรม"

หากนักเรียนชอบการถกเถียงด้วยปัญญา ชอบการอ่านและการเขียน และมีความปรารถนาที่จะเห็นสังคมที่เป็นระเบียบเรียบร้อย คณะนิติศาสตร์คือที่ที่เหมาะสมกับนักเรียนที่สุดค่ะ เริ่มต้นเตรียมตัววันนี้ด้วยการฝึกคิดวิเคราะห์ แล้วความสำเร็จจะเป็นของนักเรียนอย่างแน่นอนค่ะ