วิเคราะห์ข้อสอบภาษาไทย ม.4 เรื่องการวิเคราะห์บทประพันธ์และคำราชาศัพท์ เทคนิคการตีความและหลักการจำที่ใช้ได้ผลจริง

วิชาภาษาไทยในการสอบเข้า ม.4 โรงเรียนชั้นนำ มักจะมีความยากที่แตกต่างจากการเรียนในห้องเรียนปกติ โดยเฉพาะในส่วนของการวิเคราะห์บทประพันธ์และการใช้คำราชาศัพท์ ซึ่งข้อสอบมักจะเน้นทักษะการตีความเชิงลึกและการนำไปใช้ที่ถูกต้องตามระเบียบแบบแผน นักเรียนส่วนใหญ่มักจะเสียคะแนนในส่วนนี้เนื่องจากขาดทักษะการแปลความหมายแฝง และสับสนในลำดับชั้นของคำราชาศัพท์

บทความนี้ ครูจะนำเสนอแนวทางการวิเคราะห์ข้อสอบภาษาไทยในสองหัวข้อหลักที่สำคัญที่สุด เพื่อให้นักเรียนเข้าใจโครงสร้างและเทคนิคการทำโจทย์ให้แม่นยำและรวดเร็วขึ้นค่ะ

1. การวิเคราะห์บทประพันธ์ (Poetry Analysis)

ข้อสอบส่วนนี้มักจะหยิบยกบทร้อยกรองจากวรรณคดีหรือบทกวีร่วมสมัยมาให้นักเรียนวิเคราะห์ โดยประเด็นที่มักจะถูกนำมาออกสอบมีดังนี้ค่ะ

การตีความความหมาย (Interpretation)

นักเรียนต้องแยกให้ออกระหว่างความหมายนัยตรงและความหมายนัยประหวัด (ความหมายแฝง) โจทย์มักจะถามว่าผู้แต่งรู้สึกอย่างไร หรือต้องการสื่อสารอะไรเป็นสำคัญ

• เทคนิค: สังเกตการใช้คำที่เป็นสัญลักษณ์ เช่น "ดอกฟ้า" หมายถึงผู้สูงศักดิ์ หรือ "เมฆหมอก" หมายถึงอุปสรรค การเข้าใจสัญลักษณ์เหล่านี้จะช่วยให้ตีความภาพรวมได้ถูกต้องค่ะ

การวิเคราะห์รสทางวรรณคดี (Literary Devices)

รสวรรณคดีไทยทั้ง 4 อย่าง (เสาวรจนี, นารีปราโมทย์, พิโรธวาทัง, สัลลาปังคพิสัย) มักจะปรากฏในข้อสอบเสมอ นักเรียนต้องจดจำลักษณะเด่นของแต่ละรสให้แม่นยำ

• เสาวรจนี: การชมความงามของตัวละครหรือธรรมชาติ

• นารีปราโมทย์: การแสดงความรัก การเกี้ยวพาราสี

• พิโรธวาทัง: การแสดงความโกรธ ตัดพ้อ หรือเหน็บแนม

• สัลลาปังคพิสัย: การแสดงความโศกเศร้า คร่ำครวญ

โวหารภาพพจน์ (Figures of Speech)

โวหารภาพพจน์ช่วยให้บทประพันธ์มีความสละสลวยและสื่ออารมณ์ได้ชัดเจนขึ้น สิ่งที่ออกสอบบ่อยคือ อุปมา (การเปรียบเหมือน), อุปลักษณ์ (การเปรียบเป็น), อติพจน์ (การกล่าวเกินจริง) และสัทพจน์ (การเลียนเสียงธรรมชาติ) ค่ะ

2. คำราชาศัพท์ (Royal Vocabulary)

หัวใจสำคัญของการทำข้อสอบคำราชาศัพท์คือการเข้าใจ "ลำดับชั้น" ของบุคคลและการใช้คำให้ถูกต้องตามฐานันดรศักดิ์ค่ะ

การใช้คำกริยาราชาศัพท์

• การใช้คำว่า "ทรง": ครูขอเน้นย้ำว่าเราจะใช้ "ทรง" นำหน้าคำกริยาสามัญเพื่อให้เป็นกริยาราชาศัพท์ เช่น ทรงวิ่ง, ทรงฟัง แต่เราจะไม่ใช้ "ทรง" นำหน้าคำที่เป็นกริยาราชาศัพท์อยู่แล้ว เช่น เสวย, เสด็จ, โปรด ดังนั้นคำว่า "ทรงเสวย" หรือ "ทรงเสด็จ" จึงเป็นการใช้ที่ผิดหลักภาษาไทยค่ะ

• คำกริยาพิเศษ: คำว่า "เสด็จ" มักใช้คู่กับคำกริยาอื่นเพื่อแสดงอาการเคลื่อนที่ เช่น เสด็จขึ้น, เสด็จลง, เสด็จพระราชดำเนิน

คำนามราชาศัพท์

การจำหมวดเครือญาติ ร่างกาย และเครื่องใช้ เป็นสิ่งจำเป็นพื้นฐาน

• หมวดร่างกาย: พระนลาฏ (หน้าผาก), พระขนอง (หลัง), พระปราง (แก้ม)

• หมวดเครื่องใช้: ฉลองพระเนตร (แว่นตา), พระสนับเพลา (กางเกง), ฉลองพระบาท (รองเท้า)

คำสุภาพ

คำสุภาพเป็นส่วนหนึ่งของคำราชาศัพท์ที่ใช้กับบุคคลทั่วไปหรือพระสงฆ์ นักเรียนควรรู้จักคำที่ใช้เรียกสิ่งของหรือสัตว์ในเชิงสุภาพ เช่น ผักรู้นอน (ผักกระเฉด), มัจฉา (ปลา), สุกร (หมู) เป็นต้นค่ะ

3. กลยุทธ์การทำข้อสอบภาษาไทยให้ทันเวลา

1. อ่านโจทย์ก่อนอ่านเนื้อหา: ในกรณีที่เป็นบทความยาวหรือบทประพันธ์หลายบท การอ่านคำถามจะช่วยให้นักเรียนมีเป้าหมายในการมองหาคำตอบได้ทันทีค่ะ

2. ตัดตัวเลือกที่ผิดหลักไวยากรณ์: โดยเฉพาะในเรื่องคำราชาศัพท์ หากเจอกลุ่มคำที่ใช้ "ทรง" ผิด หรือใช้คำไม่ตรงลำดับชั้น ให้นักเรียนตัดตัวเลือกนั้นทิ้งได้เลยค่ะ

3. สังเกตน้ำเสียงของผู้แต่ง (Tone): น้ำเสียงจะช่วยให้เราเดาอารมณ์ของบทประพันธ์ได้ แม้ว่าเราจะแปลคำศัพท์บางคำไม่ออกก็ตามค่ะ

บทสรุป

วิชาภาษาไทยในส่วนของการวิเคราะห์บทประพันธ์และคำราชาศัพท์ไม่ใช่เรื่องของการท่องจำเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของการมีไหวพริบและการสังเกตค่ะ หากนักเรียนฝึกวิเคราะห์บทกลอนบ่อยๆ และทำความเข้าใจหลักการใช้คำราชาศัพท์แทนการท่องจำแบบนกแก้วนกขุนทอง นักเรียนจะพบว่าคะแนนวิชาภาษาไทยจะเป็นส่วนช่วยสำคัญที่ทำให้ผลการสอบเข้า ม.4 ออกมาดีเยี่ยมค่ะ

ครูขอให้นักเรียนทุกคนตั้งใจและละเอียดรอบคอบในการทำข้อสอบนะคะ ภาษาไทยคือเอกลักษณ์ของชาติและความงามของภาษาที่นักเรียนควรภาคภูมิใจและทำความเข้าใจอย่างถ่องแท้ค่ะ ครูเป็นกำลังใจให้ทุกคนเสมอนะคะ